1. Hukuki Dayanak: Türk Medeni Kanunu Madde 236/2
Zina nedeniyle boşanmanın mal rejimi üzerindeki etkisi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 236 ncı maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenmiştir. Yargıtay kararlarında sıklıkla vurgulandığı üzere; zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya tamamen kaldırılmasına karar verebilir. Bu düzenleme, edinilmiş mallara katılma rejimine özgü artık değere katılma alacağına ilişkin yasal bir kısıtlama getirmektedir.
2. Uygulama Şartları ve Sınırları
Yargıtay kararları, TMK 236/2 maddesinin uygulanabilmesi için belirli şartların varlığını aramaktadır:
Boşanma Sebebi: Maddenin uygulanabilmesi için boşanma kararının mutlaka zina (TMK m. 161) veya hayata kast (TMK m. 162) özel sebeplerine dayalı olarak verilmiş ve kesinleşmiş olması gerekir.
Genel Sebeplerle Boşanma: Boşanma davası evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m. 166/1), haysiyetsiz hayat sürme veya anlaşmalı boşanma gibi nedenlerle sonuçlanmışsa, dosya içeriğinde sadakatsizlik vakıası ispatlanmış olsa dahi TMK 236/2 hükmü uygulanamaz.
Zaman Bakımından Uygulama: TMK 236/2 maddesi, 01.01.2002 tarihinde yürürlüğe giren edinilmiş mallara katılma rejimi için geçerlidir. Bu tarihten önceki dönemde geçerli olan 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi dönemine ait “katkı payı alacakları” için bu maddenin bir karşılığı bulunmadığından, zina nedeniyle katkı payı alacağından indirim yapılamaz.
3. Hâkimin Takdir Yetkisi ve Hakkaniyet İlkesi
Zina nedeniyle boşanma gerçekleştiğinde, hâkimin kusurlu eşin payını azaltma veya kaldırma konusunda takdir yetkisi bulunmaktadır. Ancak bu yetki kullanılırken şu hususlar gözetilmelidir:
Hakkaniyet: Pay oranının belirlenmesinde tarafların evlilik süresi, zinanın gerçekleşme şekli, tanık beyanları ve dosya kapsamı dikkate alınarak hakkaniyete uygun bir miktar belirlenmelidir.
Ölçülülük: Bazı durumlarda payın tamamının kaldırılması hakkaniyete aykırı bulunabilir; bu durumda payın uygun bir oranda azaltılması yoluna gidilmelidir.
4. Usulü Gereklilikler
Zina nedeniyle mal rejimindeki payın azaltılması veya kaldırılması talebi, boşanma davasının bir fer’isi (eki) niteliğinde değildir. Bu talebin değerlendirilebilmesi için:
Usulüne uygun olarak açılmış bir mal rejiminin tasfiyesi davası bulunmalıdır.
Davacı tarafın bu yönde açık bir talebi olmalıdır.
Boşanma davasında zina olgusunun kanıtlanmış olması, ileride açılacak tasfiye davasında bu hakların kullanılabilmesi için kritik önem taşır.
5. İlgili Yargıtay Kararları Özeti
| Karar Künyesi | Kararın Özeti / Temel İlke |
| :— | :— |
| Yargıtay 2. HD, 07.02.2024, E. 2022/9709, K. 2024/631 | Zina nedeniyle boşanma halinde hâkimin kusurlu eşin artık değerdeki payını kaldırma takdir yetkisi vardır. |
| Yargıtay 2. HD, 18.03.2025, E. 2024/4305, K. 2025/2817 | Payın tamamının kaldırılması dosya kapsamıyla örtüşmüyorsa, hakkaniyete uygun daha az bir miktarda azaltma yapılmalıdır. |
| Yargıtay 8. HD, 01.04.2019, E. 2019/552, K. 2019/3464 | TMK 236/2’nin uygulanması için boşanmanın mutlaka TMK 161 (zina) uyarınca verilmiş olması şarttır. |
| Yargıtay 8. HD, 23.11.2015, E. 2014/12620, K. 2015/21007 | Evlilik birliğinin sarsılması nedeniyle verilen kararlarda zina hükmü uyarınca mal rejiminde kısıtlamaya gidilemez. |
| Yargıtay 2. HD, 11.06.2024, E. 2023/3259, K. 2024/4534 | Anlaşmalı boşanma durumunda TMK 236/2 maddesinin uygulama alanı bulunmamaktadır. |
| Yargıtay 8. HD, 26.04.2016, E. 2015/19788, K. 2016/7644 | 01.01.2002 öncesi dönemdeki katkı payı alacakları için zina nedeniyle indirim öngören bir yasal düzenleme yoktur. |
| Yargıtay 2. HD, 28.02.2023, E. 2022/10423, K. 2023/765 | Payın azaltılması talebi ancak usulüne uygun açılmış bir mal rejimi tasfiyesi davasında değerlendirilebilir. |
| Yargıtay 8. HD, 27.09.2017, E. 2015/18037, K. 2017/11613 | Mahkemenin zina nedeniyle payın azaltılması savunmasını incelemeden karar vermesi bozma nedenidir. |
Sonuç:
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, zina nedeniyle boşanmanın mal rejimi üzerindeki temel etkisi, kusurlu eşin “artık değer” üzerindeki %50’lik yasal payının hâkim kararıyla azaltılabilmesi veya tamamen ortadan kaldırılabilmesidir. Ancak bu durum sadece TMK 161 uyarınca zina sebebiyle kesinleşmiş boşanma kararlarında ve edinilmiş mallara katılma rejimi tasfiyesinde uygulama alanı bulmaktadır.
## Kaynakça
### Yargı Kararları
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2022/9709 – K. 2024/631 – T. 07.02.2024
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2023/4808 – K. 2024/1461 – T. 04.03.2024
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2024/4305 – K. 2025/2817 – T. 18.03.2025
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2022/6001 – K. 2023/4227 – T. 27.09.2023
• Yargıtay – 8. Hukuk Dairesi – E. 2015/18037 – K. 2017/11613 – T. 27.09.2017
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2022/5568 – K. 2023/1687 – T. 06.04.2023
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2025/1411 – K. 2025/8331 – T. 07.10.2025
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2024/8055 – K. 2024/8469 – T. 07.11.2024
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2025/9370 – K. 2026/770 – T. 22.01.2026
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2022/6172 – K. 2023/2115 – T. 03.05.2023
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2007/13243 – K. 2007/13769 – T. 17.10.2007
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2023/9723 – K. 2024/6008 – T. 17.09.2024
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2023/3259 – K. 2024/4534 – T. 11.06.2024
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2022/10423 – K. 2023/765 – T. 28.02.2023
• Yargıtay – 8. Hukuk Dairesi – E. 2019/552 – K. 2019/3464 – T. 01.04.2019
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2023/3324 – K. 2024/563 – T. 06.02.2024
• Yargıtay – 8. Hukuk Dairesi – E. 2016/3216 – K. 2016/4202 – T. 09.03.2016
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2023/8116 – K. 2024/7100 – T. 09.10.2024
• Yargıtay – 8. Hukuk Dairesi – E. 2016/1406 – K. 2016/13160 – T. 06.10.2016
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2024/1799 – K. 2024/8792 – T. 19.11.2024
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2009/19858 – K. 2010/3834 – T. 02.03.2010
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2023/2729 – K. 2024/1696 – T. 13.03.2024
• Yargıtay – 8. Hukuk Dairesi – E. 2016/13910 – K. 2018/18247 – T. 06.11.2018
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2023/8516 – K. 2024/4659 – T. 24.06.2024
• Yargıtay – 8. Hukuk Dairesi – E. 2014/12620 – K. 2015/21007 – T. 23.11.2015
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2023/4492 – K. 2023/5159 – T. 02.11.2023
• Yargıtay – 8. Hukuk Dairesi – E. 2017/4334 – K. 2019/1407 – T. 13.02.2019
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2023/7071 – K. 2024/3441 – T. 14.05.2024
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2012/10429 – K. 2013/7427 – T. 05.03.2013
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2023/5792 – K. 2024/5271 – T. 03.07.2024
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2010/15661 – K. 2011/16309 – T. 19.10.2011
• İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi – E. 2024/1393 – K. 2024/1901 – T. 06.11.2024
• Yargıtay – 8. Hukuk Dairesi – E. 2015/19788 – K. 2016/7644 – T. 26.04.2016
• Yargıtay – 8. Hukuk Dairesi – E. 2014/14397 – K. 2014/18285 – T. 14.10.2014
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2016/12448 – K. 2017/12668 – T. 14.11.2017
• Yargıtay – 8. Hukuk Dairesi – E. 2013/11862 – K. 2014/2579 – T. 18.02.2014
• Yargıtay – 8. Hukuk Dairesi – E. 2013/5044 – K. 2013/16861 – T. 18.11.2013
• Yargıtay – 8. Hukuk Dairesi – E. 2017/14704 – K. 2018/19438 – T. 29.11.2018
• İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi – E. 2020/341 – K. 2021/766 – T. 12.10.2021
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2023/3494 – K. 2023/2391 – T. 11.05.2023
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2022/11356 – K. 2023/2666 – T. 25.05.2023
• Yargıtay – 2. Hukuk Dairesi – E. 2022/9312 – K. 2023/52 – T. 09.01.2023
• Yargıtay – 8. Hukuk Dairesi – E. 2016/15105 – K. 2018/18680 – T. 14.11.2018